راهنمای جامع توسعه بسته داده تبادلی بر اساس استاندارد مدل داده ملی

سند وسپید حاضر به‌منظور ارائه قواعد و روش‌های لازم برای توسعه بسته داده تبادلی مطابق با استاندارد مدل داده ملی تهیه شده است. این سند برای توسعه‌دهندگان، مرورکنندگان و استفاده‌کنندگان بسته‌های داده تبادلی، همچنین افرادی که تمایل به آشنایی بیشتر با استاندارد مدل داده ملی دارند، طراحی شده است. با بهره‌گیری از این راهنما، می‌توان بسته‌های داده تبادلی را به‌صورت کارآمدتر، با کیفیت بالاتر و با انطباق کامل با استانداردهای تعیین‌شده توسعه داد. این سند شامل توضیحاتی در مورد مفاهیم کلیدی، مصنوعات الزامی، طرح‌واره‌ها و قوانین بسته‌بندی است و به ایجاد تعادل بین ثبات، سادگی و انعطاف‌پذیری در طراحی بسته‌های داده تبادلی کمک می‌کند.

واژه‏ی وسپید به معنای «بسیار روشن» با ترکیب کلمات وس+سپید یا بسیار+سپید برای ترجمه کلمه specification استفاده شده است. ازجمله اجزای مهم استاندارد لایه داده، ارائه یک سری قوانین است تا تولیدکنندگان مدل داده و طراحان بسته‏های تبادل داده‏ای از آن‌ها استفاده کنند. به‌منظور توسعه استاندارد مدل داده ملی کلیه اجزای داده‏ای که به مدل اضافه می‏شوند می‏بایست قوانین ذکر شده در وسپیدها را رعایت کنند. در صورت تبعیت از قوانین تولید مدل داده توسط معماران داده ملی خواهد بود که مدل داده ملی ساختار منظم، یکدست و بدون ابهام خواهد داشت که قابل‌استفاده مجدد خواهد بود. عموماً هر یک از اجزای اصلی استاندارد دارای وسپید خاص خود است و بازبینی‏های اعمال استاندارد بر روی مدل‏های داده‏ای تولید شده با توجه به این قواعد به‌صورت دستی و یا خودکار انجام می‏شود.

بسته داده تبادلی: مجموعه‌ای از اسناد شامل طرح‌واره‌های XML، مستندات و مصنوعات مختلف که جنبه‌های مختلف تبادل اطلاعات را توصیف و تعریف می‌کنند.

طرح‌واره‌ها: شامل طرح‌واره‌های مدل و طرح‌واره‌های گسترش که ساختار معنایی داده‌های تبادل شده را مشخص می‌کنند.

مصنوعات الزامی: شامل فایل‌های مختلفی مانند کاتالوگ تبادل، گزارش تغییرات، متن مصوبه کارگروه، پیام‌های نمونه و غیره.

این سند با هدف تسهیل استفاده از استاندارد مدل داده ملی و ابزارهای آن، قوانین و راهنمایی‌های لازم برای توسعه بسته داده تبادلی را مشخص می‌کند. این قوانین به ایجاد تعادل بین ثبات، سادگی و انعطاف‌پذیری کمک می‌کنند که در نتیجه موجب تسهیل طراحی و توسعه بسته‌های داده تبادلی می‌شود.

سند وسپید حاضر، به‌صورت جامع و دقیق به تشریح قواعد و روش‌های توسعه بسته داده تبادلی مطابق با استاندارد مدل داده ملی می‌پردازد. در ادامه، بخش‌های اصلی این سند به‌تفصیل توضیح داده می‌شوند:

این بخش به تعریف مفاهیم و اصطلاحات کلیدی مورد استفاده در سند می‌پردازد. مفاهیمی نظیر تبادل اطلاعات، پیام‌های تبادلی، بسته داده تبادلی، توسعه‌دهنده بسته داده تبادلی، و وسپید توضیح داده می‌شوند. همچنین، فهرستی از اجزای سازنده بسته داده تبادلی ارائه می‌گردد. این بخش به خوانندگان کمک می‌کند تا با اصطلاحات و مفاهیم پایه‌ای مورد استفاده در سند آشنا شوند و درک بهتری از محتوا داشته باشند.

در این بخش، مصنوعات مختلفی که در دو مرحله اصلی توسعه می‌یابند معرفی می‌شوند:

مصنوعات بسته درخواست: شامل صفحه گسترده نیازمندی‌های اطلاعاتی، مستندات قانونی درخواست، نمودار فرایند کسب‌وکار، کاتالوگ درخواست و سند توضیحات درخواست است. این مصنوعات پیش از تصویب توسط کارگروه تعامل‌پذیری تهیه می‌شوند.

مصنوعات اختصاصی بسته داده تبادلی: شامل بسته درخواست، فایل شروع (Readme)، کاتالوگ تبادل، گزارش تغییرات، متن مصوبه کارگروه، طرح‌واره‌های مدل، طرح‌واره‌های گسترش، پیام‌های نمونه و ادعای سازگاری است. این مصنوعات پس از تصویب مصوبه توسط کارگروه آماده می‌شوند.

این بخش به شرح قوانین مرتبط با طرح‌واره‌های XML می‌پردازد که محتوای اصلی بسته‌های داده تبادلی را تشکیل می‌دهند:

طرح‌واره‌های مدل: بخش‌هایی از مدل داده ملی که در تبادل اطلاعات ردوبدل می‌شوند را مشخص می‌کنند.

طرح‌واره‌های گسترش: به‌منظور افزودن عناصر و نوع‌های جدید علاوه بر موارد مشخص‌شده در طرح‌واره‌های مدل توسعه می‌یابند.

امکان ایجاد طرح‌واره‌های بیشتر: بسته داده تبادلی می‌تواند شامل طرح‌واره‌هایی برای مشخص‌کردن ساختار پیام‌های تبادلی باشد که باید از نوع‌ها و خصوصیت‌های موجود در طرح‌واره‌های مدل و گسترش استفاده کنند.

این بخش شامل قوانین مرتبط با ویژگی‌های هرکدام از مستندات الزامی موجود در بسته داده تبادلی (به‌غیراز طرح‌واره‌ها) می‌شود:

سند شروع یا «Readme» نقطه شروع اولیه برای مراجعه به سند و مطالعه آن است.

کاتالوگ تبادل و کاتالوگ درخواست: شامل اطلاعات کلی و فراداده‌های مرتبط با بسته داده تبادلی و بسته درخواست هستند.

گزارش تغییرات: خلاصه یا گزارشی مفصل از تغییرات مشخصات پیام تبادلی نسبت به نسخه قبلی.

متن مصوبه کارگروه: شامل متن تمام مصوبه‌های کارگروه که با تبادل اطلاعات مرتبط هستند.

پیام‌های نمونه: نمونه‌هایی از پیام‌های واقعی که در تبادل اطلاعات مورداستفاده قرار می‌گیرند.

نمودار فرآیند کسب‌وکار: نمایش گرافیکی فعالیت‌های درگیر با تبادل داده، توالی آن‌ها و نسبت آن‌ها با یکدیگر.

توضیح درخواست: شامل کلیت اطلاعات درخواست‌شده، اهداف تبادل اطلاعات، دلیل درخواست و سناریو تبادل اطلاعات.

نیازمندی‌های اطلاعاتی: جدول نیازمندی‌های اطلاعاتی که اقلام داده‌ای و ویژگی‌های آن‌ها را مشخص می‌کند.

مستندات قانونی درخواست: شامل قوانین مصوب، آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های مرتبط با درخواست اطلاعات.

ادعای انطباق: اذعان به رعایت‌شدن قوانین مطرح شده در وسپید‌های استاندارد مدل داده ملی.

این بخش به شرح قواعد مربوط به نحوه ذخیره‌سازی و نام‌گذاری مصنوعات الزامی بسته داده تبادلی می‌پردازد:

نام‌گذاری مصنوعات: قواعد نام‌گذاری مصنوعات به‌گونه‌ای که شامل حروف انگلیسی، اعداد و کاراکتر «underline» باشد.

پوشه‌بندی: نحوه سازمان‌دهی پوشه‌ها و فایل‌ها در بسته داده تبادلی، به‌طوری‌که تمامی اجزا در پوشه اصلی با نام «Information_Package» ذخیره شوند.

فرمت فایل‌ها: تعیین فرمت فایل‌های مختلف مانند فایل‌های XML و XSD برای پیام‌ها و طرح‌واره‌ها.

این بخش‌ها با ارائه قوانین و راهنمایی‌های جامع، به توسعه‌دهندگان کمک می‌کنند تا بسته‌های داده تبادلی را به‌صورت کارآمد و با رعایت استانداردهای تعیین‌شده توسعه دهند و از انطباق آن‌ها با استاندارد مدل داده ملی اطمینان حاصل کنند.جمع‌بندی:

این سند با ارائه قوانین و راهنمایی‌های جامع برای توسعه بسته داده تبادلی، به تسهیل استفاده از استاندارد مدل داده ملی و کاهش پیچیدگی‌های مربوط به طراحی، ساخت و مدیریت بسته‌های تبادلی کمک می‌کند. توسعه‌دهندگان با استفاده از این سند می‌توانند بسته‌های داده تبادلی را با کیفیت و دقت بیشتری آماده کرده و از انطباق آن‌ها با استاندارد مدل داده ملی اطمینان حاصل کنند.