توسعه خدمات: مرکز داده ابری

راه‌اندازی ابر یکپارچه دولت یکی از پیش‌نیازهای اصلی هوشمندسازی دولت، برنامه‌ریزی و سرمایه‎گذاری در زیرساخت‌های ارتباطی، اطلاعاتی، امنیتی، پایش و نظارتی موردنیاز است. این زیرساخت‌ها اجزای موردنیاز و به‌هم تنیده‌ای برای ایجاد زیرساخت یکپارچه‌ دولت هوشمند در شبکه‌ ملی اطلاعات هستند که باید به‌صورت مشترک مورد استفاده قرار گیرند.

ابر دولت، از ارکان تحول دیجیتال در دولت و یکی از مهم‌ترین اجزای دولت الکترونیکی است که هدف آن، افزایش امنیت سامانه‌ها و داده‌های دولت، افزایش تعامل‌پذیری زیرساخت‌های دولت هوشمند و تسهیل خریدهای دستگاه‌های اجرایی کشور در حوزه‌ خدمات و محصولات استاندارد، امن و مقرون‌به‌صرفه‌ فناوری اطلاعات (با تکیه بر راهکارهای ابری) و جلوگیری از ایجاد مراکز داده جدید توسط دستگاه‌های اجرایی است. همچنین به‌دلیل عدم وجود مراکز داده دولتی مقرون‌به‌صرفه، حرفه‌ای، مقیاس‌پذیر و امن در کشور و سهم زیاد مصرف انرژی از کل مصرف انرژی سازمان‌ها توسط مراکز داده از یک سو و تغییر نگرش‌های صورت گرفته در سطح مدیریت کلان کشور و تجربیات موفق جهانی در این حوزه از سوی دیگر، ارائه‌ خدمات موردنیاز دستگاه‌های اجرایی کشور از طریق ابر دولت می‌تواند در افزایش بهره‌وری و ایجاد نوآوری توسط دستگاه‌های اجرایی کشور و نیل به ایران هوشمند، مؤثر باشد.

اهداف کلان ایجاد ابر دولت

• کاهش کلی هزینه‌های دولت در حوزه زیرساخت‌ها و سامانه‌های موردنیاز و اشتراک منابع محاسباتی، ذخیره‌سازی و ارتباطی و برنامه‌های کاربردی در کل دولت
• ارتقاء امنیت سامانه‌ها و کمک به صیانت از داده‌های دولت، دستگاه‌های اجرایی و مردم، کاهش نشت اطلاعات و افزایش امنیت ارتباطی
• افزایش کارایی، مقیاس‌پذیری و دسترسی‌پذیری خدمات دستگاه‌های اجرایی
• بهبود بازگشت از فاجعه در حوزه فناوری اطلاعات دستگاه‌های اجرایی
• کمک به بهره‌گیری بیشتر از شبکه‌ ملی اطلاعات در دستگاه‌های اجرایی کشور و کمک به شکل‌گیری زیرساخت یکپارچه دولت هوشمند
• ایجاد زمینه برای افزایش تعامل‌پذیری سامانه‌ها، شکستن سیلوهای داده‌ای و سهولت تصمیم‌گیری مبتنی بر داده
• رفع چالش مربوط به کمبود نیروهای متخصص در حوزه فناوری اطلاعات، به‌ویژه در زمینه نگهداری زیرساخت
• افزایش مشارکت در ارائه خدمات فاوا در کشور و کمک به شکل‌گیری و توسعه SMEها
• ‌استانداردسازی حوزه‌های زیرساخت، امنیت و خدمات در سازمان‌های دولتی و فنّاوری‌های مورد استفاده در این سازمان‌ها
• کمک به تأمین ادله الکترونیکی و کاهش چالش‌های حقوقی ناشی از نشت اطلاعات در دستگاه‌های اجرایی
• استفاده از پتانسیل رایانش ابری در ارائه خدمات استاندارد، نوآورانه و پیشرفته توسط دستگاه‌های اجرایی و ایجاد زمینه برای استفاده از فناوری‌های جدید مانند اینترنت اشیاء و هوش مصنوعی

به‌منظور نیل به این اهداف، چندین زیر پروژه کلان با هدف ایجاد مراکز داده اختصاصی ابر دولت و خرید تجهیزات فعال آن‌ها، ایجاد زیرساخت ابری مرکز ملی تبادل اطلاعات و ایجاد و استقرار سکوهای مختلف (شامل سکوی ابری گذرگاه تبادل خدمات دولت، سکوی بازار دیجیتال دولت و سکوهای خدمات ابری)، پیش‌بینی شده است.

برای ایجاد ابر دولت و مهاجرت خدمات و داده‌های دستگاه‌های اجرایی به این ابر، نیاز است که مجموعه اقداماتی صورت پذیرد. با توجه به عدم وجود مراکز داده مناسب برای اختصاص به ابر دولت و همچنین عدم وجود سکوهای کارآمد برای ارائه خدمات ابری متناسب با میزان اهمیت و حیاتی بودن ابر دولت، طرح استقرار این ابر از طریق تأمین زیرساخت‌ها و سکوهای ابری آغاز می‌شود. شایان ذکر است علاوه بر ضرورت تأمین زیرساخت‌های مناسب، مانند مراکز داده ابر دولت، سکوی¬ خدمات ابر دولت، سکوی بازار دیجیتال و سکوی ابری گذرگاه تبادل خدمات، ضروری است که سیاست‌گذاری، تنظیم مقررات، تعیین خدمات ابر دولت و تدوین کاتالوگ آن‌ها، تعرفه‌گذاری این خدمات، تعیین هر یک از ارکان ابر دولت و ساختار سازمانی ارائه‌دهنده ابر دولت و درنهایت، تدوین قالب قراردادها و توافق‌نامه‌های سطح خدمات بین ارکان مختلف، نیز انجام شود. علاوه بر این موارد، ایجاد مرکز عملیات امنیت ابر دولت، ایجاد مرکز رصد، پایش و مدیریت یکپارچه ابر دولت و ایجاد مرکز یکپارچه تماس نیز از اهمیت بسیاری برخوردار است.

به بیان دیگر اقدامات اساسی و کلان راه‌اندازی ابر یکپارچه دولت جمهوری اسلامی ایران از طریق اقداماتی همچون موارد ذیل صورت می‌پذیرد:

• تدوین ساختار و رویه‌های حاکم بر ابر دولت
• ایجاد مراکز داده
• ایجاد سکوی خدمات ابر دولت
• ایجاد سکوی بازار دیجیتال
• ایجاد سکوی ابری گذرگاه تبادل خدمات
• ایجاد مرکز عملیات امنیت ابر دولت
• ایجاد مرکز رصد، پایش و مدیریت یکپارچه ابر دولت
• ایجاد و توسعه گذرگاه ایمن ابر دولت
• ایجاد مرکز یکپارچه تماس